Σχεδιάζοντας με το φως: εστιατόρια και χώροι αναψυχής (μέρος β)

Επιτρέψτε μας να ξεκινήσουμε το παρόν άρθρο με μια ερώτηση. Ποιό είναι το πιο συχνό λάθος στο σχεδιασμό του φωτισμού στα εστιατόρια και στους χώρους αναψυχής; Δυστυχώς ακόμα και σήμερα ο τεχνητός φωτισμός αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως υποκατάστατο του φυσικού φωτός τις νυκτερινές ώρες, δηλαδή μόνο ως μια βασική τεχνολογία που εξασφαλίζει ικανοποιητικά επίπεδα ορατότητας και όχι ως ένας από τους βασικότερους παράγοντες που επηρεάζει την ανθρώπινη ψυχολογία, διάθεση και υγεία.  Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η επαγγελματική και ανεξάρτητη από πωλήσεις φωτιστικού εξοπλισμού μελέτη φωτισμού, δεν περιλαμβάνεται στον προυπολογισμό ενός έργου. Το άμεσο αποτέλεσμα είναι ότι ο πρόχειρα και μη-επαγγελματικά σχεδιασμένος φωτισμός θέτει σε κίνδυνο την ίδια την οικονομική επένδυση του έργου, αφού δεν συμβάλλει στη δημιουργία ενός ποιοτικού εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος. Επιπλέον, οι εμπορικές εταιρίες έχουν επιβάλλει εντέχνως τη στρατηγική πωλήσεων τους, δηλαδή ότι η διαδικασία σχεδιασμού μιας εγκατάστασης φωτισμού περιορίζεται στην επιλογή του φωτιστικού εξοπλισμού. Τα αποτελέσματα της πρακτικής αυτής, που υπό τις τρέχουσες δυσμενείς οικονομικές συνθήκες απαξιώνεται διαρκώς αφού είναι μια πρακτική ενεργοβόρα και κοστοβόρα, είναι φανερά στη κακή νυχτερινή εικόνα πολλών εστιατορίων και χώρων αναψυχής.   

Σχεδιάζοντας με το φως: εστιατόρια και χώροι αναψυχής (μέρος α)

Τα εστιατόρια και οι χώροι αναψυχής, ως οι κατεξοχήν χώροι κοινωνικής συνεύρεσης και επικοινωνίας βρίσκονται πάντοτε στο προσκήνιο της σύγχρονης αστικής ζωής, αντανακλώντας τις συνήθειες και την κουλτούρα της κάθε κοινωνίας. Μέσα σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού και υψηλών απαιτήσεων, ο σχεδιασμός των χώρων αυτών απαιτεί εκτεταμένες συνεργασίες μεταξύ της αρχιτεκτονικής, της διακόσμησης, των γραφικών και άλλων σύγχρονων τεχνών και τεχνικών οπτικής επικοινωνίας καθώς και τη δημιουργική ενσωμάτωση μουσικής, διαφήμισης, πολυμέσων και τεχνικών δοκιμασμένων επί σειρά ετών στο χώρο του θεάματος. Η κυριάρχη τάση στις μέρες μας είναι η δημιουργία θεματικών εστιατορίων και χώρων αναψυχής, με το κύριο ζητούμενο να είναι πάντοτε η δημιουργία ενός χώρου με προσωπικότητα και χαρακτήρα, ο οποίος ως ένα καλά στημένο σκηνικό να ανταποκρίνεται και αν είναι δυνατόν να υπερβαίνει τις απαιτήσεις και τις προσδοκίες του κοινού. Μέσα στο απαιτητικό και πολύπλευρο αυτό πλαίσιο, ο τεχνητός φωτισμός καλείται σε συνεργασία με την αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση, να εκπληρώσει το σημαντικό έργο της δημιουργίας της κατάλληλης ατμόσφαιρας, η οποία όχι μόνο να αναδεικνύει τις ιδιαίτερες ποιότητες του χώρου αλλά και να ενισχύει τα αισθήματα άνεσης, χαλάρωσης, ηρεμίας, ευχαρίστησης, ευεξίας, χαράς και κεφιού των παρευρισκομένων.

Αρχιτεκτονικός και θεατρικός φωτισμός: τόσο κοντά και τόσο μακρυά

Οι όροι ΄θεατρικός φωτισμός’ και ‘θεατρικότητα’ χρησιμοποιούνται πολύ συχνά στον αρχιτεκτονικό φωτισμό για την ακριβέστερη περιγραφή ενός περιβάλλοντος όπου ο τεχνητός φωτισμός έχει σχεδιαστεί με βασική προτεραιότητα τη δημιουργία της κατάλληλης ατμόσφαιρας ανάλογα με τη χρήση του χώρου κατά τη διάρκεια της ημέρας ή/και της νύκτας. Επίσης συχνά ο φωτισμός που προσθέτει ένταση, δυναμισμό και τελικά ενδιαφέρον σε ένα εσωτερικό ή εξωτερικό χώρο, χαρακτηρίζεται ως ‘δραματικός’. Οι συχνές αυτές αναφορές και παραπομπές στο χώρο του θεάτρου αλλά και γενικότερα στον ευρύτερο χώρο του θεάματος δεν είναι καθόλου τυχαίες. Οι χώροι αυτοί, με συσσωρευμένη εμπειρία και πλούτο αισθητικών στυλ, υπήρξαν πάντοτε και συνεχίζουν να είναι πεδία δημιουργικών πειραματισμών και εφαρμογής πρωτοποριακών ιδεών. Για το λόγο αυτό αποτελούν και μια από τις σημαντικότερες και αυθεντικότερες πήγες έμπνευσης για κάθε μελετητή φωτισμού. Στους χώρους αυτούς ο σχεδιασμός φωτισμού ξεφεύγει από την αυστηρά τεχνοκρατική του φύση και γίνεται πολύ περισσότερο ‘τέχνη’, εξυπηρετώντας βέβαια πάντοτε την τέχνη του δημιουργού επί σκηνής.

Η ενηλικίωση της επαγγελματικής μελέτης αρχιτεκτονικού φωτισμού

Το φως σήμερα, ως ‘υλικό’ και ως μέσο ανάδειξης της αρχιτεκτονικής σύνθεσης ξεπερνά την αρχική ανάγκη χρήσης. Οι νέες δυνατότητες του φωτισμού στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό, στη δυναμική παρουσία μιας νέας γενιάς ‘ειδικών του φωτός’ που συνδυάζουν δημιουργικά την επιστήμη με τη ‘τέχνη’ του αρχιτεκτονικού φωτισμού για τη δημιουργία οπτικού ενδιαφέροντος στη νυκτερινή εικόνα κάθε εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Επιπλέον, νέες τεχνολογίες προσφέρουν ένα ‘νέο πλούτο’ με σχεδόν απεριόριστες δυνατότητες τόσο για τη διακριτική ενσωμάτωση του φωτισμού στην αρχιτεκτονική, όσο και για τον πλήρη έλεγχο και προγραμματισμό της ποσότητας, της έντασης, της κατανομής, της κατεύθυνσης και του χρώματος του φωτός που εκπέμπεται. Ο τομέας του φωτισμού ακολουθεί από κοντά τις ραγδαίες εξελίξεις στις τεχνολογίες των ηλεκτρονικών συστημάτων, υπερβαίνοντας τον παραδασιακό διαχωρισμό μεταξύ πηγής φωτός, φωτιστικού σώματος και συστήματος ελέγχου.

Δυστυχώς στη χώρα μας ακόμα και σήμερα, η πλειοψηφία των ‘μελετών’ φωτισμού προσφέρεται ‘δωρεάν’ από εμπορικές εταιρίες φωτιστικού εξοπλισμού ως υποστηρικτική υπηρεσία πωλήσεων, δημιουργώντας εύλογη σύγχυση μεταξύ του εργαλείου (βλέπε φωτιστικό) και της επιστήμης και ‘τέχνης’ του σχεδιασμού αρχιτεκτονικού φωτισμού (βλέπε επαγγελματική μελέτη φωτισμού). Ο σχεδιασμός του φωτισμού είναι κάτι περισσότερο από την απλή επιλογή φωτιστικών ή τον υπολογισμό της αναγκαίας ποσότητας φωτισμού επιφάνειας ή των τιμών λαμπρότητας και ομοιομορφίας. Είναι η σύνθεση φωτεινότητας και χρώματος στο συνολικό οπτικό πεδίο του παρατηρητή σε μια δημιουργική διαδικασία σχεδιασμού με κέντρο τον άνθρωπο και τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον κόσμο που τον περιβάλλει.

Το ποιοτικό φως της σύγχρονης φιλοξενίας

Το σύγχρονο ξενοδοχείο μέσα στα πλαίσια της παγκοσμιοποιημένης τουριστικής βιομηχανίας και υπό το βάρος της τρέχουσας οικονομικής πραγματικότητας, καλείται να εξελιχτεί και μάλιστα ταχύτατα, από τον παραδοσιακό του ρόλο της απλής φιλοξενίας σε ένα δυναμικό και πολυσύνθετο συνδυασμό παροχής υπηρεσιών και ανέσεων υψηλού επιπέδου. Η αναγκαιότητα των επαγγελματικών μετακινήσεων, η εκρηκτική αύξηση του τουρισμού και ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των μεγαλύτερων αλυσίδων ξενοδοχείων έχουν οδηγήσει στην επανεξέταση των επιθυμιών των φιλοξενουμένων και των παρεχόμενων υπηρεσιών. Αυτό με τη σειρά του έχει οδηγήσει στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη προσοχή στη λεπτομέρεια και στην επιθυμία δημιουργίας αυθεντικών χώρων που να ανταποκρίνονται και εάν είναι δυνατό να υπερβαίνουν τις επιθυμίες των πελατών.

Μέσα στο απαιτητικό και πολύπλευρο αυτό πλαίσιο ο αρχιτεκτονικός φωτισμός και η επαγγελματική μελέτη και σχεδιασμός αυτού, καλείται να παίξει ένα παρομοίως απαιτητικό ρόλο, αυτό της δημιουργίας της κατάλληλης ατμόσφαιρας και συναισθημάτων άνεσης, χαλάρωσης, ηρεμίας, ευχαρίστησης και ευεξίας των φιλοξενουμένων, που είναι υψίστης σημασίας για το χαρακτήρα και την ταυτότητα ενός καλού ξενοδοχείου. Επιπλέον, ο κλάδος της φιλοξενίας επικεντρώνεται ολοένα περισσότερο στην εξατομίκευση της εμπειρίας της φιλοξενίας του κάθε πελάτη. Οι ανάγκες του φιλοξενούμενου αποτελούν βασική προτεραιότητα σε κάθε επαγγελματικό σχεδιασμό φωτισμού στα ξενοδοχεία, πάντα βέβαια σε ένα πλαίσιο εξοικονόμησης ενέργειας και ‘έξυπνου’ ελέγχου του φωτισμού. Η 24-ωρη χρήση των περισσοτέρων χώρων του ξενοδοχείου που συνήθως έχουν περισσότερες από μια λειτουργίες και η πολλαπλότητα των δραστηριοτήτων σε αυτούς, έχουν επίσης ιδιαίτερη σημασία στο σχεδιασμό του φωτισμού. Παρόλο που ο φωτισμός είναι ένα σύνθετο και όχι αμιγώς τεχνητό θέμα, οι λύσεις που προτείνονται κάθε φορα θα πρέπει να είναι απλές και να συντηρούνται εύκολα.

Ο κλάδος της φιλοξενίας είναι ένας από τους τομείς με τις μεγαλύτερες καταναλώσεις αλλά παράλληλα και με δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας. Πλυντήρια, κλιματισμός, υπηρεσίες όλο το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα: όλα αυτά συμβάλλουν στο υψηλό αποτύπωμα CO₂. Ο φωτισμός είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους μείωσης των δαπανών, δεδομένου ότι το 42% της χρησιμοποιούμενης ενέργειας προέρχεται από το φωτισμό, από το οποίο μάλιστα, το 70% είναι μη αποδοτικό. Οι νέες τεχνολογίες στις πηγές φωτισμού, στα φωτιστικά σώματα και στα συστήματα ελέγχου του φωτισμού μπορούν να συμβάλλουν στο σημαντικό περιορισμό του κόστους λειτουργίας των εγκαταστάσεων φωτισμού και στη βελτίωση των εσόδων της ξενοδοχειακής επιχείρησης χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα φωτισμού.

Αρχιτεκτονικός φωτισμός ξενοδοχείων: αισθητική, άνεση και εξοικονόμηση ενέργειας

Ο χώρος του ξενοδοχείων μέσα στα πλαίσια της σύγχρονης τουριστικής βιομηχανίας, έχει βαθμιαία εξελιχτεί από τον παραδοσιακό του ρόλο της απλής φιλοξενίας σε ένα δυναμικό και πολυσύνθετο συνδυασμό παροχής υπηρεσιών και ανέσεων υψηλού επιπέδου. Εδώ και αρκετά χρόνια η λειτουργία αιθουσών κοινωνικών εκδηλώσεων και ψυχαγωγίας, συνεδριακών χώρων, εστιατορίων, bars, café, γυμναστηρίων και spas μέσα στα ξενοδοχεία είναι πλέον κανόνας. Ετσι ο χώρος του ξενοδοχείου μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως μια μικρή πόλη μέσα στην πόλη, ως μια μικρογραφία του πραγματικού κόσμου. Εκεί οι φιλοξενούμενοι εργάζονται, δειπνούν και ξεκουράζονται, ηρεμούν και διασκεδάζουν, έχουν κοινωνικές επαφές ή περνούν το μήνα του μέλιτος. Το ξενοδοχείο μπορεί να είναι μέρος των επαγγελματικών τους καθηκόντων ή μια ευχάριστη απόδραση από τη ρουτίνα της καθημερινότητας.

Μέσα στο απαιτητικό και πολύπλευρο αυτό πλαίσιο ο τεχνητός φωτισμός καλείται να παίξει ένα παρομοίως απαιτητικό ρόλο αυτό της δημιουργίας της κατάλληλης ατμόσφαιρας και συναισθημάτων άνεσης, χαλάρωσης, ηρεμίας, ευχαρίστησης και ευεξίας των φιλοξενουμένων, που είναι υψίστης σημασίας για το χαρακτήρα και την ταυτότητα ενός καλού ξενοδοχείου. Οι ανάγκες του χρήστη του χώρου αποτελούν τη βασική προτεραιότητα σε κάθε σχεδιασμό φωτισμού στα ξενοδοχεία, αφήνοντας αναπόφευκτα άλλους παράγοντες όπως για παράδειγμα την εξοικονόμηση ενέργειας σε δεύτερη μοίρα. Η 24-ωρη χρήση των περισσοτέρων χώρων του ξενοδοχείου που συνήθως έχουν περισσότερες από μια λειτουργίες και η πολλαπλότητα των δραστηριοτήτων σε αυτούς, έχουν επίσης ιδιαίτερη σημασία στο σχεδιασμό του φωτισμού. Σε καμία άλλη εφαρμογή αρχιτεκτονικού φωτισμού ο ρόλος του μελετητή φωτισμού (lighting designer) δεν είναι τόσο αναγκαίος αλλά και ταυτόχρονα δύσκολος. Και αυτό γιατί καλείται να ξεφύγει από την απλή ποσοτική προσέγγιση του φωτισμού που βασίζεται στον αριθμό των αναγκαίων lux για μια δραστηριότητα και να προχωρήσει στη δημιουργία μοναδικών και αυθεντικών ατμοσφαιρών με φαντασία και ταλέντο και πάντοτε σε συμφωνία με την αρχιτεκτονική και την εσωτερική διακόσμηση του κτιρίου.

Ποιότητα φωτισμού στο σύγχρονο χώρο εργασίας (μέρος γ)

Ως αποτέλεσμα της σύγχρονης έρευνας σε θέματα φωτισμού σε Ευρώπη και Αμερική, αναγνωρίζεται πλέον η σημασία του ποιοτικού φωτισμού στην αποδοτικότητα, την υγεία και την ευεξία των εργαζόμενων και υπογραμμίζεται η αξία της, ανεξάρτητης από πωλήσεις φωτιστικού εξοπλισμού, επαγγελματικής μελέτης φωτισμού από εξειδικευμένους μελετητές για τη δημιουργία ποιοτικών επαγγελματικών χώρων.

Τα πορίσματα από την πρόσφατα ολοκληρωμένη έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στις Η.Π.Α. από το ανεξάρτητο ερευνητικό κέντρο με την ονομασία ‘Light Right’ μπορούν να συνοψιστούν στα ακόλουθα σημεία:

• Ο σωστός και κατάλληλος φωτισμός αυξάνει την παραγωγικότητα.
• Το 29 – 31% των εργαζόμενων σε χώρους με εφαρμογή αποκλειστικά και μόνο άμεσου φωτισμού, αξιολόγησε το περιβάλλον εργασίας του ως άβολο και δυσάρεστο.
• Το 91% των εργαζόμενων που συμμετείχαν στην έρευνα αξιολόγησε ως ιδανικό, ως προς την εξασφάλιση συνθηκών οπτικής άνεσης και δημιουργίας ενός ευχάριστου εργασιακού περιβάλλοντος, ένα σύστημα φωτισμού που περιελάμβανε συνδυασμό άμεσου / έμμεσου φωτισμού, ομοιόμορφο φωτισμό κατακόρυφων επιφανειών (wallwashing) και κάποια μορφή έλεγχου της έντασης του φωτισμού.
• Η δυνατότητα ελέγχου του φωτισμού σε κάθε θέση εργασίας διαπιστώθηκε ότι λειτουργεί θετικά ως προς την παροχή κίνητρου στους εργαζόμενους για αύξηση της παραγωγικότητας τους, ως προς τη διατήρηση της προσοχής στην εργασία τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα καθώς και ως προς την εξασφάλιση μεγαλύτερης ακρίβειας στην εκτέλεση των καθηκόντων τους.
• Οι εργαζόμενοι που ήταν ικανοποιημένοι με το φωτισμό του εργασιακού τους χώρου αξιολόγησαν θετικά και το συνολικό περιβάλλον εργασίας τους.
• Είναι η πρώτη φορά που αναλύθηκε, περιγράφτηκε και αποδείχτηκε ερευνητικά η άμεση σύνδεση του φωτισμού με την παραγωγικότητα, την άνεση και την ικανοποίηση στον εργασιακό χώρο.

Ποιότητα φωτισμού στο σύγχρονο χώρο εργασίας (μέρος β)

Οι δυνατότητες του ποιοτικού φωτισμού επαγγελματικών χώρων έχουν κατά το παρελθόν, περιοριστεί σημαντικά από μια σειρά συστάσεων, πρότυπων και  οδηγιών που ισχύουν σε τοπικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο. Στην πραγματικότητα, ένα μικρό μόνο μέρος των οδηγιών αυτών είναι σήμερα χρήσιμο στους υπεύθυνους σχεδιασμού επαγγελματικών χώρων, ενώ η πλειοψηφία τους είναι ξεκάθαρα ξεπερασμένη και με σαφή αδυναμία να ανταποκριθεί στις ταχύτατες εξελίξεις της σύγχρονης τεχνολογίας. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις οι οδηγίες αυτές δρουν αντίθετα προς τα πορίσματα της σύγχρονης έρευνας σε θέματα φωτισμού διεθνώς και η πιστή εφαρμογή τους έχει οδηγήσει στη δημιουργία χώρων  απρόσωπων, κουραστικών και ανιαρών. Το κύριο πρόβλημα είναι η επικέντρωση του ενδιαφέροντος στην ‘ανακάλυψη’ ενός ‘κατάλληλου’ τύπου φωτιστικού, το οποίο να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κάθε επαγγελματικό χώρο,  χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές απαιτήσεις για φωτισμό στο σύνολο του κάθε εργασιακού χώρου.

Κατά το παρελθόν, ο τεχνητός φωτισμός των επαγγελματικών χώρων σχεδιάστηκε κυρίως γύρω από τις νέες ανάγκες που η αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών επέβαλε και επικεντρώθηκε λανθασμένα στον περιορισμό των ανεπιθύμητων αντανακλάσεων στις οθόνες των υπολογιστών. Το ευρύτερο εργασιακό περιβάλλον και οι απαιτήσεις για φωτισμό των καθηκόντων εκείνων που δεν απαιτείται η χρήση υπολογιστή, δυστυχώς αγνοήθηκαν σε πολλές μελέτες φωτισμού επαγγελματικών χώρων. Βέβαια οι εργαζόμενοι σε ένα γραφείο δεν εργάζονται αποκλειστικά σε υπολογιστές αλλά και γράφουν, διαβάζουν, έχουν επαγγελματικές συναντήσεις, κάνουν κοινωνικές συναναστροφές σε μια διαρκή διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών κάθε είδους και με ποικιλία από μέσα. Επίσης τα προβλήματα των ανεπιθύμητων αντανακλάσεων στις οθόνες των υπολογιστών έχουν σε μεγάλο βαθμό περιοριστεί εξαιτίας του γεγονότος ότι οι νέας τεχνολογίας οθόνες είναι πολύ υψηλότερης ευκρίνειας και οπτικής άνεσης  από τις παλιότερες.

Η προσήλωση στην εξάλειψη των ενοχλητικών αντανακλάσεων των φωτιστικών από τις οθόνες των Η/Υ, οδήγησε στη θέσπιση διεθνών και εθνικών προτύπων και συστάσεων για τη βέλτιστη ποσότητα φωτισμού επιφανείας (E, Illuminance σε lux) ανά χώρο / δραστηριότητα και τη μέγιστη τιμή λαμπρότητας του φωτιστικού (L, Luminance σε cd/m²) που απαιτείται.

Ποιότητα φωτισμού στο σύγχρονο χώρο εργασίας (μέρος α)

Ο φωτισμός αποτελεί μια από τις σημαντικότερες παραμέτρους για την εξασφάλιση ποιοτικής διαβίωσης και οπτικής άνεσης σε κάθε σύγχρονο επαγγελματικό χώρο. Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων 15 ετών στην πληροφορική και στις τηλεπικοινωνίες, έχουν φέρει πραγματική επανάσταση σε κάθε μορφή εργασίας και έχουν διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που οι σύγχρονοι χώροι εργασίας σχεδιάζονται, εξοπλίζονται και φυσικά φωτίζονται.

Οι σημερινές επιχειρήσεις απαιτείται να είναι δυναμικές και ευέλικτες ώστε να ανταποκριθούν στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Το ανθρώπινο δυναμικό  αναγνωρίζεται πλέον ως η πιο σημαντική επένδυση κάθε επιχείρησης, γεγονός που οδηγεί στην ανάγκη δημιουργίας χώρων υψηλών προδιαγραφών από άποψη αισθητικής και εργονομίας, με σκοπό όχι μόνο την παροχή κινήτρων για αύξηση της παραγωγικότητας αλλά και τη μέγιστη δυνατή ικανοποίηση των ποικίλων αναγκών του προσωπικού. Οι νέοι χώροι εργασίας δεν μοιάζουν σε τίποτα με τους παλαιούς: είναι πιο ανοικτοί, πιο ελεύθεροι, πιο ευέλικτοι, προάγουν τη δυναμική επικοινωνία και συμβάλλουν σημαντικά στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των εργαζόμενων. Οι απαιτήσεις του σύγχρονου εργαζόμενου από το φωτισμό δεν περιορίζονται μόνο στην εξασφάλιση συνθηκών οπτικής άνεσης και τη μείωση της άμεσης και εξ’ αντανακλάσεως θάμβωσης, αλλά επεκτείνονται στη δημιουργία της κατάλληλης ατμόσφαιρας για το συγκεκριμένο χώρο και τύπο εργασίας.  

Μέσα στο πλαίσιο αυτό ο φωτισμός (φυσικός και τεχνητός) καλείται να υπερβεί τα αμιγώς ποσοτικά  κριτήρια και να ανταποκριθεί με τρόπο δημιουργικό και ποιοτικό στις νέες απαιτήσεις. Η ανάγκη ύπαρξης μιας ολοκληρωμένης μελέτης φωτισμού, η οποία θα λαμβάνει υπόψη της το σύνολο των αισθητικών, τεχνολογικών, εργονομικών, φωτομετρικών, ενεργειακών και οικονομικών παραμέτρων που συνδέονται με την ποιότητα του φωτισμού σε κάθε επαγγελματικό χώρο, γίνεται ολοένα και πιο έκδηλη. Δυστυχώς στη χώρα μας, ακόμα και σήμερα, πολλές από τις λεγόμενες μελέτες φωτισμού παρέχονται ‘δωρέαν’ ως υποστηρικτό και δελεαστικό στοιχείο πωλήσεων, με τα ανάλογα ‘ακριβά’ αρνητικά αποτελέσματα στην αισθητική και τη λειτουργικότητα των σύγχρονων επαγγελματικών χώρων καθώς και στη ψυχολογία όσων εργάζονται σε αυτούς.

Bringing M. C. Escher’s art to light

This slideshow requires JavaScript.

‘Herakleidon, Experience in Visual Arts’, a new private museum space in the heart ofAthens, opened its doors with an exhibition of works by the leading Dutch graphic artist M.C. Escher (1898-1972), a defining presence in 20th century art. The museum’s collection consists of more than of 250 of his most important and rare works as well as woodcuts, mezzotints, lithographs, photographs of the artist, sculptures and many of his personal items. The great breadth of the exhibition allowed the visitor to discover the power of an artist whose work has been an inspiration for his peers around the world.