Αρχιτεκτονικός φωτισμός με εναλλαγή χρωμάτων: Ευχή ή κατάρα;


Στην εποχή μας, οι νέες τεχνολογικές δυνατότητες του τεχνητού φωτισμού έχουν τις καταβολές σε χώρους με συσσωρευμένη εμπειρία όπως το θέατρο, ο κινηματογράφος και η βιομηχανία του θεάματος, κουβαλούν μαζί τους και την αντίστοιχη αισθητική και προσφέρουν δημιουργικές δυνατότητες ακόμα μεγαλύτερες και από αυτό το φυσικό φωτισμό. Τα σύγχρονα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ψυχαγωγίας διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη ζωή στις μεγαλουπόλεις και έχουν κυρίαρχη θέση στη διαμόρφωση των σύγχρονων αισθητικών τάσεων. Η αρχιτεκτονική αναζητεί σήμερα τρόπους αλληλεπίδρασης με τα μέσα αυτά σε ένα νέο σχεδιασμό του αστικού τοπίου. Στο πλαίσιο αυτό ο αρχιτεκτονικός φωτισμός μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός δυναμικού, πολύχρωμου και ζωντανού αστικού τοπίου το οποίο θα ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις νέες αισθητικές, κοινωνικές και λειτουργικές ανάγκες των κατοίκων του και μάλιστα καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ωρου.

 Μια από τις βασικές τεχνικές του σχεδιασμού αρχιτεκτονικού φωτισμού είναι η χρήση χρώματος για το φωτισμό κυρίως εξωτερικών αλλά προσφάτως και εσωτερικών χωρών. Η ευκολία με την οποία ο τεχνητός φωτισμός με  χρήση χρώματος μπορεί να μεταμορφώσει τη νυκτερινή εικόνα ενός κτιρίου έχει αναγνωριστεί εδώ και αρκετά χρόνια και σήμερα υπάρχουν αρκετές τέτοιου είδους εγκαταστάσεις σε χώρους όπως εμπορικά κέντρα, καταστήματα, κτίρια γραφείων, κινηματογράφοι κλπ. Ο φωτισμός αυτός όταν εφαρμόζεται με φαντασία και ταλέντο μπορεί να επηρεάσει θετικά την ψυχολογία των ανθρώπων που κατοικούν ή εργάζονται σε ένα χώρο και να δώσει ζωντάνια και ενδιαφέρον στο ευρύτερο αστικό τοπίο. Η υπερβολική και πρόχειρα σχεδιασμένη χρήση χρώματος στο φωτισμό κτιρίων εμπεριέχει όμως και αρκετούς κίνδυνους και πολλοί είναι οι μελετητές φωτισμού που υποστηρίζουν ότι η χρήση του θα πρέπει να περιορίζεται σε πολύ συγκεκριμένες και ειδικές περιστάσεις όπως σε περιόδους εορτασμών, επετείων κλπ. Οι κίνδυνοι αυτοί εντοπίζονται κυρίως στην αλλοίωση της εικόνας των αυθεντικών χρωμάτων των υλικών ενός κτιρίου εξαιτίας της χρησιμοποίησης φωτεινών πηγών με χαμηλό δείκτη χρωματικής απόδοσης κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε διαστρέβλωση της νυκτερινής εικόνας του κτιρίου. Μέχρι σήμερα ο στατικός φωτισμός κτιρίων με χρήση χρώματος επιτυγχάνεται με τη χρήση χρωματιστών φίλτρων μπροστά από τους προβολείς εξωτερικού χώρου. Τα φίλτρα αυτά όταν εκτίθενται στις διάφορες κλιματολογικές συνθήκες και ιδίως σε ακραία καιρικά φαινόμενα (υπερβολική ζεστή, χιόνι), στην υπεριώδη ακτινοβολία αλλά και στην ατμοσφαιρική ρύπανση αλλοιώνονται και χάνουν με το χρόνο το αρχικό τους χρώμα. Η συντήρηση των φίλτρων αυτών σπανίως γίνεται όπως πρέπει και σταδιακά η εικόνα ενός κτιρίου αποκλίνει σημαντικά από την αρχική του.

Στην πραγματικότητα μόλις τα τελευταία 6 χρόνια έχουμε τη δυνατότητα να σχεδιάσουμε μόνιμες εγκαταστάσεις αρχιτεκτονικού φωτισμού με χρήση χρώματος χωρίς τα προαναφερθέντα προβλήματα συντήρησης του εξοπλισμού. Αυτό οφείλεται κυρίως στην εξέλιξη νέων τεχνολογιών όπως τα χρωματιστά διχρωικά φίλτρα, οι κεραμικοί λαμπτήρες μεταλλικών ατμών και τα LEDs. Οι τεχνολογίες αυτές χρησιμοποιήθηκαν με τρόπο ευρηματικό στα νέα αυτόματα συστήματα φωτισμού με εναλλαγή χρωμάτων και δέσμης φωτός. Πλήρως αυτοματοποιημένα φωτιστικά που ελέγχονται από προγράμματα υπολογιστών με κινητές κεφάλες, μεταβλητές δέσμες φωτός και περιστρεφόμενα χρωματιστά διχρωικά φίλτρα είναι σήμερα διαθέσιμα για χρήση σε εξωτερικούς αλλά και εσωτερικούς χώρους. Η σημασία από τη χρήση των νέων αυτών τεχνολογιών στη διαμόρφωση της εικόνας του σύγχρονου αστικού τοπίου είναι τεραστία. Οι δυναμικοί αυτοί φωτισμοί, κάποτε προνόμιο πρωτοποριακών καλλιτεχνών όπως ο Jean-Michel Jarre και οι Pink Floyd, είναι σήμερα στη διάθεση κάθε επαγγελματία του χώρου και μπορούν αν χρησιμοποιηθούν με ευρηματικότητα να μεταμορφώσουν τη νυχτερινή εικόνα των κτιρίων. Η παράλληλη απλοποίηση της  λειτουργίας των συστημάτων ελέγχου τα οποία έχουν τη δυνατότητα να ρυθμίζουν τόσο την ένταση του φωτισμού όσο και τη ομαλή μίξη των χρωμάτων έτσι ώστε να μην απαιτείται καμία επέμβαση μετά από τον αρχικό προγραμματισμό, υπήρξε επίσης ένας σημαντικός παράγοντας για την διαρκώς αυξανόμενη χρησιμοποίηση των συστημάτων αυτών σε εφαρμογές αρχιτεκτονικού φωτισμού. Ομως η αδιάκριτη και άλογη χρήση των δυνατοτήτων των νέων αυτών τεχνολογιών θα μπορούσε να συνιστά μια σημαντική απειλή για την εικόνα του νυκτερινού αστικού τοπίου, μετατρέποντας κάθε δρόμο και κάθε πλατειά σε ένα μικρό Las Vegas προσβάλλοντας την αισθητική εικόνα σημαντικών αρχιτεκτονικών δημιουργιών και προκαλώντας όχι μόνο προβλήματα φωτορύπανσης και θάμβωσης αλλά και παράλογη σπατάλη ηλεκτρικής ενέργειας.

Θεόδωρος Δ. Κοντορήγας BSc MBA MSc

Θεόδωρος Κοντορήγας και Συνεργάτες Μελετητές Φωτισμού

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s