Ποιότητα φωτισμού στο σύγχρονο χώρο εργασίας (μέρος α)


Ο φωτισμός αποτελεί μια από τις σημαντικότερες παραμέτρους για την εξασφάλιση ποιοτικής διαβίωσης και οπτικής άνεσης σε κάθε σύγχρονο επαγγελματικό χώρο. Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων 15 ετών στην πληροφορική και στις τηλεπικοινωνίες, έχουν φέρει πραγματική επανάσταση σε κάθε μορφή εργασίας και έχουν διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που οι σύγχρονοι χώροι εργασίας σχεδιάζονται, εξοπλίζονται και φυσικά φωτίζονται.

Οι σημερινές επιχειρήσεις απαιτείται να είναι δυναμικές και ευέλικτες ώστε να ανταποκριθούν στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Το ανθρώπινο δυναμικό  αναγνωρίζεται πλέον ως η πιο σημαντική επένδυση κάθε επιχείρησης, γεγονός που οδηγεί στην ανάγκη δημιουργίας χώρων υψηλών προδιαγραφών από άποψη αισθητικής και εργονομίας, με σκοπό όχι μόνο την παροχή κινήτρων για αύξηση της παραγωγικότητας αλλά και τη μέγιστη δυνατή ικανοποίηση των ποικίλων αναγκών του προσωπικού. Οι νέοι χώροι εργασίας δεν μοιάζουν σε τίποτα με τους παλαιούς: είναι πιο ανοικτοί, πιο ελεύθεροι, πιο ευέλικτοι, προάγουν τη δυναμική επικοινωνία και συμβάλλουν σημαντικά στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των εργαζόμενων. Οι απαιτήσεις του σύγχρονου εργαζόμενου από το φωτισμό δεν περιορίζονται μόνο στην εξασφάλιση συνθηκών οπτικής άνεσης και τη μείωση της άμεσης και εξ’ αντανακλάσεως θάμβωσης, αλλά επεκτείνονται στη δημιουργία της κατάλληλης ατμόσφαιρας για το συγκεκριμένο χώρο και τύπο εργασίας.  

Μέσα στο πλαίσιο αυτό ο φωτισμός (φυσικός και τεχνητός) καλείται να υπερβεί τα αμιγώς ποσοτικά  κριτήρια και να ανταποκριθεί με τρόπο δημιουργικό και ποιοτικό στις νέες απαιτήσεις. Η ανάγκη ύπαρξης μιας ολοκληρωμένης μελέτης φωτισμού, η οποία θα λαμβάνει υπόψη της το σύνολο των αισθητικών, τεχνολογικών, εργονομικών, φωτομετρικών, ενεργειακών και οικονομικών παραμέτρων που συνδέονται με την ποιότητα του φωτισμού σε κάθε επαγγελματικό χώρο, γίνεται ολοένα και πιο έκδηλη. Δυστυχώς στη χώρα μας, ακόμα και σήμερα, πολλές από τις λεγόμενες μελέτες φωτισμού παρέχονται ‘δωρέαν’ ως υποστηρικτό και δελεαστικό στοιχείο πωλήσεων, με τα ανάλογα ‘ακριβά’ αρνητικά αποτελέσματα στην αισθητική και τη λειτουργικότητα των σύγχρονων επαγγελματικών χώρων καθώς και στη ψυχολογία όσων εργάζονται σε αυτούς.

Στόχοι

Πρωταρχικός στόχος κάθε μελέτης φωτισμού και του σχεδιασμού των συστημάτων που την υποστηρίζουν, είναι η πλήρης ικανοποίηση τόσο των γενικών όσο και των ειδικών αναγκών σε φωτισμό όσων εργάζονται σε ένα χώρο, με τη ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση της ενέργειας που καταναλώνεται.

Παρόλο που ο ‘σωστός’ και ‘κατάλληλος’ φωτισμός χώρων εργασίας είναι δύσκολο να ορισθεί, θα πρέπει να σχεδιάζεται και να εγκαθίσταται έτσι ώστε να  ικανοποιεί τις ακόλουθες βασικές λειτουργίες:

  • Να διευκολύνει την απόδοση στην εκτέλεση του τμήματος εκείνου της εργασίας που εξαρτάται από την απρόσκοπτη χρήση της όρασης των εργαζομένων,
  • Να δημιουργεί ένα ποιοτικό εσωτερικό περιβάλλον υψηλών προδιαγραφών με προτεραιότητα την εξασφάλιση συνθηκών οπτικής άνεσης,
  • Να εξασφαλίζει την ασφάλεια και τον εύκολο προσανατολισμό των εργαζομένων στο χώρο.

Οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν μέσω:

  • της παροχής της απαιτούμενης ποσότητας φωτισμού, η οποία καθορίζεται από διεθνή και εθνικά πρότυπα κυρίως με βάση τις λειτουργικές ανάγκες κάθε χώρου,
  • της ποιότητας του φωτισμού, η οποία εξασφαλίζεται με μια σειρά από παράγοντες όπως είναι η σωστή και ισορροπημένη κατανομή των τιμών λαμπρότητας των επιφανειών στο χώρο, η αποφυγή φαινομένων θάμβωσης, η κατάλληλη επιλογή χρωματικής απόδοσης και θερμοκρασίας χρώματος των πηγών φωτισμού, η ανάδειξη των ιδιαίτερων διακοσμητικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων του χώρου, η δημιουργία κατάλληλων κοντράστ κ.λ.π.

Ο μελετητής φωτισμού καλείται επιπλέον να ανταποκριθεί στην πρόκληση της ουσιαστικής ανάδειξης της αρχιτεκτονικής και της εσωτερικής διακόσμησης του χώρου πάντοτε όμως λαμβάνοντας υπόψη, τρόπους για εξοικονόμηση ενέργειας. Ο κατάλληλος φωτισμός μπορεί να σχεδιαστεί και να εγκατασταθεί με χαμηλό σχετικά κόστος, εάν γίνουν οι σωστές επιλογές και καθορισθούν με σαφήνεια οι στόχοι και οι προτεραιότητες του έργου. Ένας χαμηλός προϋπολογισμός δεν συνεπάγεται κατά ανάγκη και κακό φωτισμό. Παρομοίως, η προμήθεια ποιοτικού εξοπλισμού, που συνεπάγεται και μια γενναία δαπάνη από την πλευρά των επιχειρηματιών, χωρίς την κατάλληλη μελέτη και εφαρμογή, δεν εξασφαλίζει ιδανικές συνθήκες φωτισμού, ούτε ένα ενδιαφέρον και ευχάριστο εργασιακό περιβάλλον που να είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες όσων το χρησιμοποιούν. Η κατανόηση από τους υπευθύνους της σημασίας που ο τεχνητός φωτισμός έχει στην επιτυχία ενός εργασιακού χώρου είναι πολλές φορές το μεγαλύτερο εμπόδιο που θα πρέπει να υπερπηδηθεί. Δυστυχώς, ο κακός φωτισμός των εργασιακών χωρών είναι τις περισσότερες φορές αποτέλεσμα της έλλειψης προσοχής και ουσιαστικού ενδιαφέροντος.

Επένδυση στον ποιοτικό φωτισμό

Τα κύρια οφέλη από τον ποιοτικό φωτισμό σε κάθε επαγγελματικό χώρο είναι:

Αύξηση της παραγωγικότητας.

Ο κατάλληλος φωτισμός είναι απαραίτητος για την εκτέλεση όλων των εργασιών, έτσι ώστε αυτές να εκτελούνται ταχύτερα και να περιορίζονται τα λάθη. Είναι γεγονός ότι έστω και μικρή βελτίωση της παραγωγικότητας αποφέρει σημαντικά κέρδη για την επιχείρηση. Για παράδειγμα, σε μια επιχείρηση που απασχολεί δέκα άτομα, η αύξηση της παραγωγικότητας κατά 3% υπολογίζεται ότι αποφέρει κέρδος ίσο τουλάχιστο με το τετραπλάσιο του ποσού που ξοδεύεται κάθε χρόνο για τη λειτουργία και τη συντήρηση του συστήματος φωτισμού που χρειάζεται για να εκτελεστούν οι εργασίες που πραγματοποιούνται στους αντίστοιχους χώρους. Με τον τρόπο αυτό, η βελτίωση του φωτισμού αποδεικνύεται μια πολύ κερδοφόρα επένδυση για τους επιχειρηματίες.

Βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου έργου.

Ο σωστός φωτισμός του χώρου εργασίας μειώνει τα λάθη και εξοικονομεί το χρόνο που θα χρειαζόταν για τη διόρθωσή τους. Στην περίπτωση βιομηχανικών και βιοτεχνικών κτιρίων, η μείωση των σφαλμάτων συνεπάγεται εξοικονόμηση πρώτων υλών και ενέργειας και διευκόλυνση του ποιοτικού ελέγχου.

Μείωση των απουσιών από την εργασία.

Ο ακατάλληλος φωτισμός του χώρου εργασίας και η θάμβωση, έχουν σαν αποτέλεσμα οι μύες των οφθαλμών να καταβάλλουν εντονότερη προσπάθεια προκειμένου να προσαρμοστούν στις συνθήκες που επικρατούν. Η προσπάθεια αυτή κουράζει τα μάτια και πολύ συχνά προκαλεί πονοκεφάλους. Ο κατάλληλος φωτισμός μπορεί να προλάβει όλα αυτά τα προβλήματα και να περιορίσει τις απουσίες των εργαζόμενων λόγω ασθένειας. Εξάλλου σε χώρους επικίνδυνων εργασιών, όπου απαιτείται η χρήση αιχμηρών αντικειμένων ή χημικών ουσιών κτλ, ο σωστός φωτισμός, είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της σωματικής ακεραιότητας των εργαζομένων. Γενικά, έχει παρατηρηθεί ότι ο καλός φωτισμός βελτιώνει τη διάθεση των εργαζόμενων με αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγικότητας και κατά συνέπεια τη μείωση της υπερωριακής εργασίας και του επιπλέον κόστους που αυτή συνεπάγεται.

Βελτίωση της ασφάλειας του κτιρίου.

Ο κατάλληλος εξωτερικός φωτισμός του κτιρίου αποκαλύπτει τα σημεία που θα μπορούσαν να είναι επικίνδυνα για τους επισκέπτες, όπως για παράδειγμα κλίμακες εξωτερικών διαδρόμων, εισόδους και εξόδους χώρων στάθμευσης κ.ά. Ο φωτισμός επίσης αποθαρρύνει τις απόπειρες βανδαλισμών, διαρρήξεων και άλλων ανεπιθύμητων ενεργειών. Το σύστημα φωτισμού μπορεί να συνδυαστεί με το σύστημα συναγερμού του κτιρίου για πιο αποτελεσματική προστασία από παραβιάσεις.

Καλαίσθητη εμφάνιση και λειτουργικότητα του κτιρίου.

Η εξωτερική εμφάνιση του κτιρίου τη νύχτα και κατά συνέπεια η εικόνα της εταιρίας που δημιουργείται στους πελάτες και στους περαστικούς, μπορεί να επηρεαστεί θετικά από τον καλοσχεδιασμένο συνδυασμό εσωτερικού και εξωτερικού φωτισμού του κτιρίου. Ο εσωτερικός φωτισμός αποτελεί επίσης ένα χρήσιμο μέσο διάκρισης των χώρων με διαφοροποίηση της έντασης, του χρώματος του φωτός κτλ. Όταν μάλιστα πρόκειται για χώρο που υπόκειται σε συχνές λειτουργικές μεταβολές, η επιλογή ενός ευέλικτου συστήματος φωτισμού μπορεί να συνεισφέρει στη σημαντική εξοικονόμηση των εξόδων ανακαίνισης του.

Μείωση του λειτουργικού κόστους του κτιρίου.

Μια σύγχρονη εγκατάσταση έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους λειτουργίας και συντήρησης του συστήματος φωτισμού. Μπορεί επίσης να υποβοηθήσει στον περιορισμό δαπανών από άλλες λειτουργίες του κτιρίου όπως για παράδειγμα η θερμότητα που παράγεται από τα φωτιστικά σώματα υποβοηθά κατά τους χειμερινούς μήνες το σύστημα θέρμανσης του κτιρίου.

Θεόδωρος Δ Κοντορήγας BSc MBA MSc

Ειδικός Σύμβουλος – Μελετητής Αρχιτεκτονικού Φωτισμού

Μέλος IALD, PLDA, SLL

Πηγή  φωτογραφικού υλικού: Οsram, Rsl, Zumtobel

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s