Ποιότητα φωτισμού στο σύγχρονο χώρο εργασίας (μέρος β)

Οι δυνατότητες του ποιοτικού φωτισμού επαγγελματικών χώρων έχουν κατά το παρελθόν, περιοριστεί σημαντικά από μια σειρά συστάσεων, πρότυπων και  οδηγιών που ισχύουν σε τοπικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο. Στην πραγματικότητα, ένα μικρό μόνο μέρος των οδηγιών αυτών είναι σήμερα χρήσιμο στους υπεύθυνους σχεδιασμού επαγγελματικών χώρων, ενώ η πλειοψηφία τους είναι ξεκάθαρα ξεπερασμένη και με σαφή αδυναμία να ανταποκριθεί στις ταχύτατες εξελίξεις της σύγχρονης τεχνολογίας. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις οι οδηγίες αυτές δρουν αντίθετα προς τα πορίσματα της σύγχρονης έρευνας σε θέματα φωτισμού διεθνώς και η πιστή εφαρμογή τους έχει οδηγήσει στη δημιουργία χώρων  απρόσωπων, κουραστικών και ανιαρών. Το κύριο πρόβλημα είναι η επικέντρωση του ενδιαφέροντος στην ‘ανακάλυψη’ ενός ‘κατάλληλου’ τύπου φωτιστικού, το οποίο να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κάθε επαγγελματικό χώρο,  χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές απαιτήσεις για φωτισμό στο σύνολο του κάθε εργασιακού χώρου.

Κατά το παρελθόν, ο τεχνητός φωτισμός των επαγγελματικών χώρων σχεδιάστηκε κυρίως γύρω από τις νέες ανάγκες που η αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών επέβαλε και επικεντρώθηκε λανθασμένα στον περιορισμό των ανεπιθύμητων αντανακλάσεων στις οθόνες των υπολογιστών. Το ευρύτερο εργασιακό περιβάλλον και οι απαιτήσεις για φωτισμό των καθηκόντων εκείνων που δεν απαιτείται η χρήση υπολογιστή, δυστυχώς αγνοήθηκαν σε πολλές μελέτες φωτισμού επαγγελματικών χώρων. Βέβαια οι εργαζόμενοι σε ένα γραφείο δεν εργάζονται αποκλειστικά σε υπολογιστές αλλά και γράφουν, διαβάζουν, έχουν επαγγελματικές συναντήσεις, κάνουν κοινωνικές συναναστροφές σε μια διαρκή διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών κάθε είδους και με ποικιλία από μέσα. Επίσης τα προβλήματα των ανεπιθύμητων αντανακλάσεων στις οθόνες των υπολογιστών έχουν σε μεγάλο βαθμό περιοριστεί εξαιτίας του γεγονότος ότι οι νέας τεχνολογίας οθόνες είναι πολύ υψηλότερης ευκρίνειας και οπτικής άνεσης  από τις παλιότερες.

Η προσήλωση στην εξάλειψη των ενοχλητικών αντανακλάσεων των φωτιστικών από τις οθόνες των Η/Υ, οδήγησε στη θέσπιση διεθνών και εθνικών προτύπων και συστάσεων για τη βέλτιστη ποσότητα φωτισμού επιφανείας (E, Illuminance σε lux) ανά χώρο / δραστηριότητα και τη μέγιστη τιμή λαμπρότητας του φωτιστικού (L, Luminance σε cd/m2) που απαιτείται.

Τα προαναφερόμενα οδήγησαν τους κατασκευαστές στην παραγωγή πληθώρας φωτιστικών, κυρίως με λαμπτήρες φθορισμού και  αντιθαμβωτικες περσίδες, που χαρακτηρίστηκαν ως ‘κατάλληλα’ για χρήση σε εργασιακούς χώρους με υπολογιστές. Με το τρόπο αυτό ο φωτισμός των γραφείων βασίστηκε αποκλειστικά και μόνο σε μια επαναλαμβανόμενη και σταθερή φόρμουλα: χρήση ενός τύπου φωτιστικού (συνήθως αποκλειστικά άμεσου φωτισμού) όπου η αναγκαία ποσότητα και η διάταξη των φωτιστικών υπολογίζεται πολύ εύκολα και σε ελάχιστο χρόνο είτε με το χέρι είτε με κάποιο πρόγραμμα υπολογιστή, με σκοπό να εξασφαλιστεί ένα συγκεκριμένο επίπεδο φωτισμού στην οριζόντια επιφάνεια εργασίας, που θεωρείται ότι είναι το τυπικό ύψος ενός γραφείου (συνήθως 0,85μ. από το πάτωμα). Όμως ο πραγματικός χώρος του γραφείου που θα πρέπει να φωτιστεί είναι χωρίς αμφιβολία αυτός που ο εργαζόμενος αντιλαμβάνεται και περιλαμβάνει όχι μόνο το γραφείο και τον υπολογιστή του, αλλά και το σύνολο των επιφανειών που τον περιβάλλουν (τοίχοι, οροφή κλπ).

Η  χρησιμοποίηση αποκλειστικά άμεσου φωτισμού δημιουργεί σκοτεινούς τοίχους και οροφές, κάτι που οδηγεί στο πρόβλημα της μη-ισορροπημένης κατανομής των αντιθέσεων (contrasts) στο χώρο. Οι μεγάλες αντιθέσεις μεταξύ φωτισμένων και σκοτεινών επιφανειών είναι κουραστικές για την όραση και μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα κόπωσης και πονοκεφάλων για το προσωπικό. Επιπλέον, πολλές φορές οι υποφωτισμένες επιφάνειες όπως για παράδειγμα οροφές και τοίχοι, εκλαμβάνονται υποσυνείδητα ως καταθλιπτικές. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι για την επίτευξη των 500 lux στην οριζόντια επιφάνεια εργασίας μόνο με άμεσο φωτισμό απαιτείται σημαντικά μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας εάν η εξασφάλιση ομοιομορφίας του φωτισμού στο χώρο είναι επιθυμητή (προτεινόμενη τιμή > 0.80).

Θεόδωρος Δ Κοντορήγας BSc MBA MSc

Ειδικός Σύμβουλος – Μελετητής Αρχιτεκτονικού Φωτισμού

Μέλος IALD, PLDA, SLL

Πηγή φωτογραφικού υλικού: Οsram, Rsl, Zumtobel

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s