Αρχιτεκτονικός Φωτισμός και Υδάτινο Στοιχείο (Μέρος Α’)

111     Το φως και το νερό υπήρξαν και εξακολουθούν μέχρι σήμερα να είναι δυο πολύ σημαντικά στοιχεία σε κάθε ανθρώπινο πολιτισμό κυρίως λόγω της ικανότητας τους να απευθύνονται με τρόπο άμεσο στα ανθρώπινα συναισθήματα. Το υδάτινο στοιχείο είναι από τη φύση του ζωντανό και δυναμικό, προσθέτει δράση στην αρχιτεκτονική μέσω του ήχου που παράγει, τις ιδιαίτερες αποχρώσεις που αναδεικνύει και κυρίως με τις φυσικές του αντιδράσεις στο φως. Η αλληλεπίδραση των δυο αυτών στοιχείων σπανίως αφήνει αδιάφορο τον παρατηρητή. Μια βόλτα σε μια παράλια κατά το ηλιοβασίλεμα προσφέρει το εξαιρετικό θέαμα ενός απαλού ζεστού φωτός που αντανακλάται σε μια φαινομενικά ατελείωτη υδάτινη επιφάνεια. Είναι εκπληκτικό πόσο βαθιά αυτό το λαμπερό φαινόμενο διαπερνά την ανθρώπινη ύπαρξη και επηρεάζει το τρόπο που αισθανόμαστε ενώ στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για τίποτα περισσότερο από ένα οπτικό εφε που δημιουργείται  μόνο και μόνο από τη διαρκή κίνηση του νερού. Είναι αλήθεια ότι καμία άλλη επιφάνεια δεν αλλάζει τόσο ριζικά την ποιότητα του φωτός όσο το υδάτινο στοιχείο ειδικά όταν βρίσκεται σε κίνηση.

Παλαιοτέρα που ο τεχνητός φωτισμός γινόταν αντιληπτός μόνο ως ηλεκτρισμός και όχι ως ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία κάθε αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, ο συνδυασμός φωτός και υδάτινου στοιχείου ήταν περιορισμένος και με αρκετά προβλήματα Οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα του φωτισμού όπως για παράδειγμα οι οπτικές ίνες, τα LEDs, οι προβολείς εναλλαγής χρωμάτων αξιοποιούνται σήμερα με τρόπο δημιουργικό και ευφάνταστο από τους μελετητές φωτισμού σε κάθε δυνατή αρχιτεκτονική εφαρμογή εσωτερικού ή εξωτερικού χώρου με παρουσία υδάτινου στοιχείου. Είτε πρόκειται για μια μικρή λίμνη, ένα σιντριβάνι, μια πισίνα σε μια ιδιωτική κατοικία είτε για μεγαλύτερες εφαρμογές σε δημόσιους χώρους, σε λιμάνια, προβλήτες και γενικά σε περιβάλλον πόλης, η παρουσία του υδάτινου στοιχείου αποτελεί πάντα σημαντική πρόκληση για τη δημιουργία ενός εντυπωσιακού οπτικού αποτελέσματος.

Κάθε σχεδιασμός αρχιτεκτονικού φωτισμού γύρω ή μέσα στο νερό, καλείται ουσιαστικά να χρησιμοποιήσει με τρόπο δημιουργικό τις ανακλαστικές και διαθλαστικές ιδιότητες του μέσου, την κίνηση και το βάθος του για τη δημιουργία μιας ενδιαφέρουσας σύνθεσης. Πολλές φορές η συνειδητή επιλογή να μην φωτιστεί καθόλου μια υδάτινη επιφάνεια έτσι ώστε να λειτουργήσει σαν καθρέπτης, είναι εξίσου αποτελεσματική και προσθέτει δυναμισμό στη νυκτερινή εικόνα του κτιρίου. Μια άλλη τεχνική που συχνά χρησιμοποιείται είναι η αλλαγή του χρώματος του φωτισμού από τη γκάμα των ‘ψυχρών’ μπλε και πράσινων στα ‘ζεστά’ πορτοκαλί και κόκκινα κάτι που μπορεί να λειτουργήσει εντυπωσιακά παραπέμποντας σε εικόνες από φλόγες και φωτιά. Ένας γενικά αποδεκτός και βέλτιστος τρόπος φωτισμού του υδάτινου στοιχείου δεν υπάρχει εάν θέλουμε να πετύχουμε πρωτότυπα αποτελέσματα. Κάθε έμπειρος μελετητής φωτισμού γνωρίζει ότι στην πραγματικότητα δεν μπορούμε να φωτίσουμε το νερό, που είναι διάφανο όπως και ο αέρας και σε διαρκή κίνηση, όπως οποιαδήποτε άλλη επιφάνεια.  Οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε εφαρμογής καθορίζουν και τον τρόπο που το υδάτινο στοιχείο θα χρησιμοποιηθεί για την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής ενός χώρου σαν μέρος της σύνθεσης της συνολικής νυκτερινής του εικόνας. Κανόνες και μάλιστα ιδιαίτερα αυστηροί υπάρχουν ως προς τους κανόνες ασφάλειας που θα πρέπει να ακολουθούνται σε κάθε εγκατάσταση φωτισμού μέσα και γύρω από το νερό, αφού όπως είναι γνωστό το υδάτινο στοιχείο και ο ηλεκτρισμός δεν συνεργάζονται εύκολα.

Ο κατάλληλος φωτισμός μπορεί όχι μόνο να αναδείξει κάθε εφαρμογή με παρουσία υδάτινου στοιχείου αλλά και να προσθέσει ενδιαφέρον και γιατί όχι ‘μαγεία’ στη νυκτερινή εικόνα του χώρου. Για το λόγο αυτό ο μελετητής φωτισμού θα πρέπει να συμμετέχει από νωρίς στο σχεδιασμό των εφαρμογών αυτών για τον ακριβή καθορισμό τόσο των αισθητικών αναγκών όσο και των τεχνικών λεπτομερειών. Παρόλο τον ελκυστικό χαρακτήρα του συνδυασμού τεχνητού φωτισμού με το υδάτινο στοιχείο σε κάθε περίπτωση απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σχετικά με όλα τα πιθανά τεχνικά ή αισθητικά προβλήματα ενός τέτοιου παντρέματος. Άγνοια της σχέσης μεταξύ φωτός και υδάτινου στοιχείου μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά δυσάρεστα αποτελέσματα. Τυπικά παραδείγματα είναι η τοποθέτηση αμέτρητων προβολέων που υποτίθεται ότι φωτίζουν μια λίμνη ή τη θάλασσα ενώ στην πραγματικότητα το μόνο που καταφέρνουν είναι να προκαλούν φωτο-ρύπανση και θάμβωση στους περαστικούς και να καταστρέφουν τελείως τη νυκτερινή εικόνα του χώρου ή η τοποθέτηση προβολέων γύρω από ένα σιντριβάνι χωρίς όμως τελικά το φως να έρχεται από το ίδιο το σιντριβάνι επειδή οι γωνίες τοποθέτησης των προβολέων και η κατανομή του φωτός δεν είναι οι σωστές.

Η επιλογή των φωτιστικών που χρησιμοποιούνται κάτω από την επιφάνεια του νερού θα πρέπει να είναι αντικείμενο προσεκτικής μελέτης. Ο συνδυασμός και επαφή διαφορετικών υλικών κατασκευής σε ένα φωτιστικό μπορεί να οδηγήσει στη διάβρωση του. Η κοινώς αποδεκτή και λανθασμένη άποψη ότι το ανοξείδωτο ατσάλι είναι αδρανές μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα αφού όταν αυτό έρθει σε επαφή με αλλά μέταλλα μπορεί είτε να διαβρωθεί είτε να προκαλέσει διάβρωση στα αλλά μέταλλα μέσω ηλεκτρολυτικής αντίδρασης. Οι πιο σημαντικοί παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη στο σχεδιασμό φωτισμού με χρήση υποβρύχιων φωτιστικών είναι οι ακόλουθοι:

  • Ο βαθμός καθαρότητας του νερού.
  • Η διάρκεια ζωής του λαμπτήρα και ο τρόπος που θα γίνεται η αλλαγή του.
  • Η συχνότητα που το νερό θα απομακρύνεται για το καθαρισμό του χώρου (εάν πρόκειται για τεχνητή λίμνη, σιντριβάνι, πισίνα κλπ).
  • Η πρόβλεψη για παροχή αρκετά μακριάς καλωδίωσης ώστε το φωτιστικό να μπορεί να βγει ολόκληρο από το νερό
  • Η τάση του ρεύματος που με ασφάλεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέσα στο νερό.
  • Η πιθανότητα να βρίσκονται άνθρωποι μέσα στο νερό όταν τα φωτιστικά είναι σε λειτουργία.
  • Η ύπαρξη φυτών ή άλλων οργανισμών μέσα στο νερό.

Θεόδωρος Δ. Κοντορήγας BSc MBA MSc PLDA SLL

Θ. Κοντορήγας και Συνεργάτες Μελετητές Αρχιτεκτονικού Φωτισμού

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s