Μορφοποιώντας το φως : Σύγχρονα φωτιστικά σώματα

09      Από τα φανάρια με τους πρώτους ηλεκτρικούς λαμπτήρες πυράκτωσης που χρησιμοποιήθηκαν για το φωτισμό  των μεγάλων πόλεων της Ευρώπης και της Αμερικής στα τέλη του 19ου αιώνα έως τους δυναμικούς φωτισμούς ανάδειξης σήμερα από πλήρως αυτοματοποιημένα φωτιστικά με φωτοδιόδους (leds), η εξέλιξη του σχεδιασμού των φωτιστικών σωμάτων αποτελεί ένα συναρπαστικό θέμα που αντικατοπτρίζει τη στενή σχέση μεταξύ πολιτισμού, τεχνολογικής καινοτομίας και λειτουργικών αναγκών, τα οποία συμβαδίζουν με τον τρόπο που η κοινωνική ζωή διαμορφώνεται.

Ο κύριος στόχος του σχεδιασμού ενός φωτιστικού σώματος παραμένει ο ακριβής έλεγχος της φωτεινής ροής που εκπέμπεται από τις πηγές φωτός και η αποτελεσματική κατεύθυνση της προς τις επιθυμητές επιφάνειες. Η ποιότητα κατασκευής ενός φωτιστικού σώματος δεν αναφέρεται μόνο στην ποιότητα των υλικών κατασκευής του, αλλά και σε αυτή που συνδέεται με την εγκατάσταση και την καθημερινή χρήση του. Επιπλέον, σε κάθε φωτιστικό σώμα θα πρέπει να πληρούνται όλες οι κατασκευαστικές απαιτήσεις που αφορούν τη ρύθμιση και προστασία των λαμπτήρων και τη σύνδεση τους με την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος καθώς και αυτές που αφορούν την εγκατάσταση, την ασφάλεια και τη σύντήρηση του φωτιστικού σώματος.

Τα φωτιστικά σώματα μαζί με τους λαμπτήρες και τα συστήματα ελέγχου του φωτισμού, αποτελούν τα κύρια τεχνολογικά εργαλεία, που ο μελετητής φωτισμού έχει στη διάθεση του για την αποτελεσματική ανάδειξη κάθε εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, καθώς και για τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών φωτισμού για όσους ζουν, εργάζονται ή απλά χρησιμοποιούν τους χώρους αυτούς. Η επιλογή του κατάλληλου φωτιστικού σώματος αποτελεί βασικό στοιχείο σε κάθε μελέτη φωτισμού. Το φωτιστικό σώμα θα πρέπει να υποστηρίζει τη βασική ιδέα του φωτισμού στο χώρο και την τεχνική ή τον τύπο του φωτισμού που έχει επιλεγεί να χρησιμοποιηθεί.

Τα τελευταία χρόνια οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν διευρύνει ολόκληρο το πεδίο του τεχνητού φωτισμού, που αυτη τη στιγμή ζει μια συναρπαστική περίοδο μεγάλων αλλαγών, καινοτομιών και εξελίξεων. Η σύγχρονη τεχνολογία τροφοδοτείται σε επίπεδο ιδεών από τη δημιουργικότητα γνωστών αρχιτεκτόνων, βιομηχανικών σχεδιαστών και μελετητών φωτισμού που ολοένα και περισσότερο αναλαμβάνουν το σχεδιασμό πρωτοποριακών συστημάτων φωτισμού. Το αποτέλεσμα της νέας πραγματικότητας είναι τα όρια ανάμεσα σε φωτιστικά σώματα για επαγγελματική ή για οικιακή χρήση, σε φωτιστικά δηλαδή που προορίζονται να καλύψουν αμιγώς  λειτουργικές ή διακοσμητικές ανάγκες, να γίνονται ολοένα και πιο ασαφή. Ισως η μόνη ασφαλής διάκριση που θα μπορούσε να γίνει σήμερα, να ήταν αυτή που διαχωρίζει τα φωτιστικά ανάλογα με τη χρήση τους σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους.

Ο σχεδιασμός των φωτιστικών σωμάτων ακολουθεί την κυρίαρχη τάση της μινιμαλιστικής απλότητας, η οποία χαρακτηρίζεται από την επιθυμία διακριτικής παρουσίας της τεχνολογίας, χωρίς όμως συμβιβασμούς στην αποτελεσματικότητα της για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών. Βασική επιδίωξη δεν είναι απλώς η διακριτική απόκρυψη της πηγής φωτός έτσι ώστε να είναι ορατά τα αποτελέσματα του φωτισμού, αλλά η χρησιμοποίηση και αξιοποίηση του φωτός ως ‘υλικού’, η διάπλαση και η κατανομή του οποίου να λειτουργεί θετικά στην ανθρώπινη διάθεση και υγεία. Για την επίτευξη του στόχου αυτού απαιτούναι νέα φωτιστικά σώματα, τα οποία να σχεδιαστούν σε οικίες φόρμες και να κατασκευαστούν από οικεία υλικά, έτσι ώστε να αποτελέσουν μέρος της καθημερινότητας όσων ζουν ή εργάζονται σε ένα χώρο.

Οι νέες δυνατότητες του τεχνητού φωτισμού ως ‘υλικού’ και ως ΄μέσου’ για την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής σύνθεσης και του εσωτερικού περιβάλλοντος των κτιρίων, στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στη σύγχρονη τεχνολογία που ενσωματώνεται τόσο στο σχεδιασμό όσο και την παραγωγή των φωτιστικών σωμάτων. Η σχέση όμως μεταξύ των νέων φωτιστικών και των νέων δυνατοτήτων στο φωτισμό είναι αμφίδρομη. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι ιδιαίτερες ανάγκες φωτισμού ενός έργου, όπως αυτές διαμορφώνονται από τους μελετητές φωτισμού, οδηγούν στο σχεδιασμό και την παραγωγή νέων φωτιστικών σωμάτων που βασίζονται σε πρωτοποριακές ιδεές φωτισμού και σε καινοτόμες τεχνολογίες. Οι νέοι τύποι φωτιστικών προσφέρουν μια σειρά από νέες δυνατότητες φωτισμού που κατά το παρελθόν κρίνονταν τεχνικά αδύνατες ή οικονομικά σύμφορες. Οι νέες αυτές δυνατότητες είναι: 

  • Η εφαρμογή δυναμικών φωτισμών με εναλλαγές χρωμάτων και τεχνικών θεατρικού φωτισμού για την ανάδειξη της σύγχρονης αρχιτεκτονικής.
  • Η διακριτική ενσωμάτωση του φωτισμού στα δομικά στοιχεία ενός κτιρίου με την παράλληκη αξιοποίηση νέων, ευέλικτων πηγών φωτισμού με μεγάλη διάρκεια ζωής.
  • Η εφαρμογή τεχνικών έμμεσου φωτισμού σε μεγάλους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους κυρίως για την αποφυγή προκλησης θάμβωσης.
  • Η ανάδειξη αρχιτεκτονικών στοιχείων ή διακοσμητικών λεπτομεριών με φωτισμό με κατεύθυνση από κάτω προς τα πάνω.
  • Η χρήση ομοιόμορφου  φωτισμού για την ανάδειξη κάθετων επιφανειών (wall-washing).
  • Η εφαρμογή βιοδυναμικού φωτισμού που λειτουργεί σύμφωνα με το ανθρώπινο ‘βιολογικό ρολόι’, τον τρόπο δηλαδή που το ανθρώπινο σώμα έχει μάθει να λειτουργεί κατά τη διάρκεια του καθημερινού 24-ωρου κύκλου.

 Η σύγχρονη αρχιτεκτονική διαρκώς αναζητάει νέα και πρωτοποριακά συστήματα τεχνητού φωτισμού τα οποία μπορούν να ανταποκριθούν τόσο στις αισθητικές όσο και στις λειτουργικές απαιτήσεις των σύγχρονων κτιρίων. Η τεχνολογία του φωτισμού από την πλευρά της, με την ποικιλία των φωτεινών πηγών, οπτικών συστημάτων και φωτιστικών σωμάτων που έχει αναπτύξει, προσφέρει σήμερα μια σειρά από πρωτοποριακές λύσεις που μπορούν να ανταποκριθούν με το καλύτερο τρόπο στις νέες απαιτήσεις.

 

Θεόδωρος Δ. Κοντορήγας BSc MBA MSc

Ειδικός Σύμβουλος – Μελετητής Αρχιτεκτονικού Φωτισμού

Μέλος IALD, PLDA, Society of Light & Lighting

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s