Το χρώμα του φωτός (Μέρος Α’)

Image 02Το φως είναι μια μορφή ενέργειας, ορατής, που μπορεί να μεταδοθεί από το ένα σημείο στο άλλο με δοσμένη ταχύτητα. Το φως, φυσικό και τεχνητό, ως κύμα ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας μπορεί να περιγράφει σε σχέση με το μήκος κύματος και την ισχύ. Το ορατό φως αποτελεί ένα μικρό μόνο μέρος του φάσματος της ακτινοβολίας (360 – 830 nm) το οποίο εκτείνεται από τις κοσμικές ακτίνες έως τα ραδιοκύματα. Όταν το ηλιακό φως διαιρείται σε ένα φάσμα – όπως ένα ουράνιο τόξο – όλα τα χρώματα δεν εμφανίζονται το ίδιο έντονα. Οι κεντρικές ζώνες του κίτρινου και του πράσινου έχουν μια πολύ πιο υψηλή αίσθηση φωτεινότητας από τα πορτοκαλί – κόκκινα στην μια άκρη ή τα μωβ – μπλε στην άλλη. Αυτό οφείλεται κυρίως στην διαφορά ευαισθησίας του ανθρώπινου ματιού και αντανακλά τον ορισμό του φωτός ως της ανθρώπινης αντίληψης της ορατής ακτινοβολίας.

Το ανθρώπινο οπτικό σύστημα παρουσιάζει τη βέλτιστη ευαισθησία – ανταπόκριση στα χρώματα που βρίσκονται στο κέντρο του φάσματος. Η υπεριώδης ακτινοβολία, πέρα από τα αριστερά της καμπύλης, δεν γίνεται αντιληπτή από το ανθρώπινο μάτι και φυσικά δεν είναι ορατό φως. Μια δέσμη ακτινοβολίας σταθερής ισχύος αλλά βαθμιαία αυξανόμενου μήκους κύματος θα έδειχνε αρχικά μουντό μωβ, μετά ένα πιο έντονο μπλε, ένα φωτεινό πράσινο, ένα αμυδρό και προς το κόκκινο πορτοκαλί και ένα μουντό βυσσινή πριν γίνει ξανά αόρατη καθώς θα είχε φτάσει στα όρια της υπέρυθρης ακτινοβολίας.

Το διάγραμμα δείχνει την καμπύλη Vλ, η οποία δηλώνει τη μέση οπτική ανταπόκριση του ανθρώπινου ματιού σε προσαρμογή στο φως ημέρας. Μια παρόμοια λειτουργία περιγράφει την μέση ανταπόκριση του ματιού σε χαμηλά επίπεδα φωτισμού, αλλά αυτή η καμπύλη είναι ελαφρώς μετατοπισμένη προς τα αριστερά. Το μπλε φως, στο μάτι που είναι προσαρμοσμένο στο σκοτάδι, είναι ελαφρώς πιο φωτεινό από το κόκκινο, αλλά σε χαμηλότερες τιμές λαμπρότητας κανένα από τα δυο δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό ως απόχρωση.

Image 03

Εάν διαφορετικές πηγές φωτισμού με χρώμα εστιαστούν σε μια λευκή επιφάνεια, το παραγόμενο αποτέλεσμα της μίξης του φωτός μπορεί να αλλάξει σε χρώμα αλλάζοντας τη σχετική απόδοση των πηγών φωτισμού. Για να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ένα μεγάλο εύρος από αλλά χρώματα, οι βασικές πηγές φωτός  θα πρέπει να είναι έντονα κορεσμένες και σε μεγάλη απόσταση όσο αφορά τη χροιά (απόχρωση, χρωματικός τόνος) στον χρωματικό κύκλο (για παράδειγμα Κόκκινο, Πράσινο και Μπλε). Aπό τη στιγμή που τα βασικά χρώματα των πηγών φωτισμού τυποποιηθούν, ένα άλλο χρώμα μπορεί να ορισθεί από το συνδυασμό τους το οποίο δίνει την ίδια εμφάνιση – αποτέλεσμα. Εάν αυτό εκφραστεί με σχετικές ποσότητες έτσι ώστε οι τιμές των χρωματων Κόκκινο + Πράσινο + Μπλε = 1 ο συνδυασμός μπορεί να αναπαρασταθεί γραφικά ως ένα σημείο σε ένα τρίγωνο όπως στο ακόλουθο σχήμα. Η ταυτόχρονη χρησιμοποίηση και των τριών χρωματιστών πηγών φωτισμού δίνει προσθετική μίξη χρώματος και λευκό φως μπορεί να παραχθεί από το συνδυασμό των βασικών. Αφαιρετική μίξη χρώματος έχουμε όταν συνδυάζονται χρώματα, ένας συνδυασμός κόκκινης, μπλε και πράσινης χρωστικής πλησιάζει το καυτό επειδή κάθε χρώμα απορροφά μέρος του συνολικού προσπίπτοντος φωτός. Αφαιρετικός συνδυασμός επίσης έχουμε όταν συνδυάζονται υλικά που εκπέμπουν φως όπως για παράδειγμα φίλτρα.

Θεόδωρος Δ Κοντορήγας MBA MSc PLDA SLL

Θ. Κοντορήγας και Συνεργάτες

Ειδικοί Σύμβουλοι – Μελετητές Αρχιτεκτονικού Φωτισμού

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s